Pomoc

Słowniczek najważniejszych pojęć

Krótkie definicje na start roku. Nie musisz znać wszystkich od pierwszej lekcji — wracaj tu, gdy w rozdziale pojawi się nowe słowo.

Atrybut (pole)

Zmienna zdefiniowana w klasie. Klasa podaje, jakie atrybuty ma mieć każdy obiekt; instancja nadaje im konkretne wartości. W kodzie C++ zwykle nazywamy to polem.

Zobacz też: klasa, obiekt.

Algorytm

Uporządkowany ciąg kroków, który prowadzi do rozwiązania zadania. Ma być skończony, jednoznaczny i wykonywalny. Program to jeden ze sposobów zapisu algorytmu.

Zobacz też: cechy algorytmu, program.

Biblioteka

Gotowy zestaw typów i funkcji. Dołączasz ją dyrektywą #include. Przykład: <iostream> daje cin i cout, <vector> daje kolekcję vector. Własne klasy w plikach .h to mała biblioteka projektu — dołączasz je cudzysłowem. Preprocesor wstawia nagłówek zanim kompilator czyta Twój plik.

Błąd kompilacji i błąd wykonania

Błąd kompilacji: składnia jest zła, plik .exe nie powstaje (brak średnika, literówka). Błąd wykonania: program się zbudował, ale w czasie działania liczy źle albo się wywraca.

Aplikacja konsolowa

Program, który komunikuje się tekstem: wczytuje dane z klawiatury i wypisuje wynik w oknie konsoli. Na tym przedmiocie w klasie 2 piszesz właśnie takie programy w C++, nie aplikacje z oknami i przyciskami.

Cechy algorytmu

Skończoność (kiedyś się zatrzyma), jednoznaczność (każdy krok jest jasny), dane wejściowe i wyjściowe oraz wykonalność (krok da się zrobić). Przepis „rób, aż będzie dobrze” nie jest algorytmem.

cin i cout

Strumienie we/wy w konsoli. cout << wypisuje, cin >> wczytuje do białego znaku (jedna liczba albo jedno słowo). Nagłówek: <iostream>.

C++

Język programowania kompilowany. Na zajęciach używamy go do aplikacji konsolowych. Kod zapisujesz w plikach .cpp, kompilujesz i uruchamiasz w Visual Studio 2026.

Zobacz też: kompilator, Visual Studio.

Dziedziczenie

Klasa pochodna przejmuje składowe klasy bazowej (class B : public A) i może je rozszerzyć. Pochodna nie widzi private bazy; protected — tak. Konstruktor bazy wołasz z listy inicjalizacyjnej.

Zobacz też: polimorfizm.

friend

Funkcja lub klasa zaprzyjaźniona widzi składowe private, ale nie jest metodą ani klasą pochodną. Stosuj oszczędnie (np. operator<<). To nie dziedziczenie.

Funkcja

Wydzielony fragment kodu z nazwą, parametrami i często wynikiem (return). Prototyp zapowiada, definicja zawiera ciało. Na tym przedmiocie we/wy zwykle zostaje w main.

Getter

Publiczna metoda, która oddaje wartość atrybutu (albo jej kopię), np. getSaldo(). Sama nic nie wypisuje na ekran — to robi main.

Zobacz też: setter, interfejs publiczny.

Hermetyzacja

Ukrycie danych obiektu (pola private) i udostępnienie ich przez metody. Dzięki temu stan zmienia się według zasad klasy, a nie „z zewnątrz na skróty”.

Zobacz też: klasa, interfejs publiczny.

Dane wejściowe i wyjściowe

Wejście to to, co algorytm dostaje (liczby, tekst). Wyjście to wynik (liczba, komunikat, tak/nie). Na schemacie blokowym obie rzeczy rysujesz równoległobokiem, nie prostokątem.

Debugger

Narzędzie do śledzenia działania programu: punkt przerwania (F9), start z debuggerem (F5), krok (F10), podgląd zmiennej. Służy do błędu logicznego, nie do literówki w składni. W Visual Studio 2026 jest wbudowany.

IDE

Integrated Development Environment — zintegrowane środowisko programistyczne. Łączy edytor, kompilację, uruchamianie i debugger. Na sali: Visual Studio 2026.

Interfejs publiczny

Zestaw metod, które wolno wołać spoza klasy: usługi, gettery, czasem settery. Dobry interfejs jest mały, ma jasne nazwy i nie wystawia surowych atrybutów.

Interpreter

Program, który wczytuje kod i wykonuje go na bieżąco, bez osobnego kroku „zbuduj plik .exe”. C++ na tych zajęciach nie jest językiem interpretowanym — najpierw działa kompilator.

Iteracja

Powtórzenie fragmentu algorytmu (pętla). Algorytm iteracyjny ma warunek kontynuacji, ciało oraz zmianę, która w końcu kończy powtarzanie. Bez tej zmiany powstaje pętla nieskończona.

Język kompilowany

Język, w którym kod źródłowy najpierw tłumaczy kompilator na postać wykonywalną (np. plik .exe). Przykład na tym przedmiocie: C++.

Język programowania

Sztuczny język o ścisłych zasadach zapisu (składni) i znaczenia, w którym człowiek formułuje polecenia dla komputera. Przykłady: C++, Python, JavaScript.

Klasa

Wzór, szablon lub projekt do tworzenia obiektów. Definiuje atrybuty (zmienne) i zachowania (metody) dla każdego obiektu, który zostanie na jej podstawie utworzony. W C++ zapisujesz ją słowem class. Potoczne „szablon klasy” w tym haśle znaczy wzór obiektu. Szablon ze słowem template to osobne hasło.

Zobacz też: obiekt, konstruktor.

Klasa abstrakcyjna

Klasa z czystą funkcją wirtualną (virtual … = 0). Nie tworzysz jej obiektu — pochodne muszą zaimplementować tę metodę. Służy jako wspólny interfejs hierarchii.

Konstruktor / destruktor

Konstruktor ustawia instancję przy tworzeniu (lista inicjalizacyjna, przeciążenie parametrów). Destruktor ~Klasa() sprząta zasób. Konstruktor kopiujący robi nowy obiekt z innego — potrzebny przy własnej pamięci z new.

Kod źródłowy

Tekst programu zapisany w języku programowania. W C++ to zwykle pliki .cpp (i później nagłówki). To go edytujesz w Visual Studio.

Kompilator

Program, który tłumaczy cały kod źródłowy na inną postać — u nas na plik wykonywalny — zanim uruchomisz program. Jeśli składnia jest zła, kompilator zgłasza błąd i .exe nie powstaje.

Metoda

Zachowanie zdefiniowane w klasie. Wołasz je na instancji: p.pole(). Operuje na atrybutach tego obiektu. Wejście i wyjście konsoli zwykle zostawiasz w main.

Lista kroków

Numerowany zapis algorytmu zwykłym językiem. Warunki i powtórzenia zaznaczasz wcięciem albo słowami „jeśli”, „powtarzaj”. To najprostsza forma zapisu, zanim narysujesz schemat.

Obiekt

Konkretna instancja (egzemplarz) klasy. Obiekt posiada określone wartości dla zdefiniowanych w klasie atrybutów. Przykład: Prostokat p(3, 4) — ta instancja ma atrybuty 3 i 4; inny obiekt tej samej klasy może mieć inne wartości.

Zobacz też: klasa, atrybut.

Plik nagłówkowy (.h)

Plik z deklaracją klasy: atrybuty i nagłówki metod. Definicje metod zwykle trafiają do .cpp. W main dajesz #include "Konto.h". W Visual Studio oba pliki muszą być w projekcie.

private / public / protected

Kwalifikatory dostępu. private — tylko metody tej klasy (atrybuty). public — interfejs, woła go m.in. main. protected — ta klasa i klasy pochodne; nie main.

Polimorfizm

To samo wywołanie, różne zachowanie zależnie od rzeczywistego typu obiektu. W C++: metoda virtual i wskaźnik (lub referencja) do klasy bazowej — wiązanie dynamiczne.

Zobacz też: dziedziczenie, klasa abstrakcyjna.

Przeciążanie

Kilka funkcji o tej samej nazwie i różnych parametrach; kompilator wybiera wersję przy kompilacji. Można przeciążać też operatory (+, ==, <<). To nie to samo co funkcja wirtualna.

Prototyp

Deklaracja funkcji bez ciała: typ, nazwa, lista parametrów, średnik. Definicja (z klamrami) może być później w pliku.

Paradygmat

Umowa, jak układasz program. Strukturalny opiera się na funkcjach i osobnych danych. Obiektowy — na klasach i obiektach (dane + zachowanie, później hierarchie). C++ pozwala na oba; na tym przedmiocie świadomie idziesz w obiektowy, gdy zadanie ma stan.

Pole

Inna nazwa atrybutu w C++: zmienna należąca do obiektu (boki prostokąta, saldo). Klasa definiuje pole; obiekt nadaje mu wartość. W klasie zwykle prywatne.

Zobacz też: atrybut.

Program

Algorytm zapisany w języku programowania, który komputer potrafi wykonać. Ten sam algorytm możesz najpierw mieć jako schemat, a potem jako program w C++.

Programowanie strukturalne

Styl oparty na funkcjach, sekwencji, warunkach i pętlach. Dane przekazuje się argumentami. W klasie 2 był fundamentem; w klasie 3 zostaje wewnątrz metod i w main.

Przypisanie

Nadanie zmiennej wartości. W liście kroków i w pseudokodzie piszemy strzałkę: max ← a. To nie jest porównanie. W C++ przypisanie będzie znakiem =.

Pseudokod

Tekstowy zapis algorytmu zbliżony do programu, ale bez składni konkretnego języka. Wolno pisać CZYTAJ, PISZ, JEŚLI, DOPÓKI. Nie kompilujesz go w Visual Studio.

Referencja

Alias istniejącej zmiennej: int &x = a. Parametr referencyjny pozwala funkcji zmienić argument w main albo oddać więcej niż jedną wartość. To nie kopia.

Rekurencja

Pomysł, w którym zadanie odwołuje się do tego samego zadania dla mniejszej danej, aż do przypadku oczywistego (warunek stopu). Przykład: silnia — n! to n × (n−1)!, a 0! = 1. Implementacja w C++ jest przy funkcjach.

Schemat blokowy

Rysunkowy zapis algorytmu. Owal to start/stop, prostokąt — operacja, równoległobok — wejście lub wyjście, romb — warunek (dwie drogi: tak i nie). Strzałki pokazują kolejność.

Zobacz też: algorytm, pseudokod.

Setter

Publiczna metoda ustawiająca atrybut, zwykle ze sprawdzeniem (np. cena nieujemna). Nie każdy atrybut musi mieć setter — numer konta często zostaje tylko z getterem.

Stała

Wartość z nazwą, której program nie nadpisuje. W C++: const int MAX = 100;. Ustawiasz ją przy deklaracji.

static (składnik klasy)

Pole lub metoda należące do klasy, nie do pojedynczej instancji. Wszystkie obiekty dzielą to samo pole. Wołanie metody: Klasa::getIle(). Definicja pola statycznego jest poza klasą.

Składnia

Zasady zapisu w danym języku: gdzie nawias, średnik, nazwa typu. Błąd składni oznacza, że zapis nie jest poprawnym programem i kompilator go nie przyjmie.

Visual Studio

IDE na sali (wersja 2026). Tu tworzysz projekt aplikacji konsolowej C++, kompilujesz i uruchamiasz. Nie mylić z Visual Studio Code — to inny, lżejszy edytor, używany na innych przedmiotach.

Zmienna

Nazwane miejsce na wartość. W algorytmie: s ← 0. W C++ najpierw typ: int s = 0;. Inicjuj od razu; stałą oznaczasz const.

Zobacz też: przypisanie.

Wyjątek

Sygnał, że operacji nie wolno dokończyć. throw przerywa funkcję, catch o zgodnym typie ją przejmuje. Zła ocena albo wypłata ponad saldo to wyjątek. Brak elementu w wyszukiwaniu zostaje zwykłym wynikiem (-1).

Zobacz też: szablon.

Kolejka (FIFO)

Kolekcja, w której pierwszy dodany element wychodzi pierwszy (first in, first out). Dopisujesz na końcu, pobierasz z przodu. Pusty albo pełny pojemnik na lekcji zgłasza wyjątek, nie zwraca zera.

Zobacz też: stos.

Lista jednokierunkowa

Łańcuch węzłów. Każdy trzyma wartość i wskaźnik na następny. Ostatni ma nullptr. Lista pamięta tylko głowę. Skoro węzły powstają przez new, destruktor musi je delete.

Zobacz też: vector.

NWD i NWW

NWD to największy wspólny dzielnik. Algorytm Euklidesa zamienia parę na (b, a % b), aż drugi argument stanie się 0. NWW to najmniejsza wspólna wielokrotność: a / NWD · b (dzielenie przed mnożeniem).

Zobacz też: sito Eratostenesa.

Sito Eratostenesa

Algorytm, który znajduje liczby pierwsze z zakresu 2…N przez wykreślanie wielokrotności. 0 i 1 odpadają od razu. Zostawione indeksy są pierwsze. Do jednej liczby wystarczy test do pierwiastka; do całego przedziału — sito.

Sortowanie

Ułożenie elementów w porządku, na lekcji zwykle rosnąco. Bąbelkowe zamienia sąsiadów, przez wybór stawia minimum na pozycji, przez wstawianie dokłada klucz do ułożonego początku, szybkie dzieli tablicę pivotem. Po sortowaniu wolno użyć wyszukiwania binarnego.

Zobacz też: wyszukiwanie.

Stos (LIFO)

Kolekcja z dostępem tylko do szczytu. Ostatni położony element schodzi pierwszy (last in, first out). Na stosie znaków sprawdza się nawiasy. Nie sięgasz do elementu ze środka.

Zobacz też: kolejka.

Szablon (template)

Wzór funkcji albo klasy z parametrem typu: template <typename T>. Pudelko<int> i Pudelko<string> to dwa typy z jednego zapisu. Definicja szablonu zostaje w nagłówku. To nie jest klasa abstrakcyjna.

Zobacz też: klasa.

vector

Kolekcja z biblioteki (#include <vector>). Trzyma elementy jednego typu, numeruje od 0 i rośnie przez push_back. W programie obiektowym zwykle trzyma obiekty. Własną listę wskaźnikową piszesz wtedy, gdy polecenie chce węzłów.

Zobacz też: lista jednokierunkowa, biblioteka.

Wyszukiwanie liniowe i binarne

Liniowe porównuje kolejne elementy i działa przy dowolnej kolejności. Binarne skacze do środka przedziału i wymaga danych posortowanych rosnąco. W obu umowa z podręcznika: brak elementu to -1, nie wyjątek.

Zobacz też: sortowanie.

ONP (odwrotna notacja polska)

Zapis, w którym operator stoi po argumentach: 2 3 + to 2 + 3. Wartość liczy się stosem. Zamiana z infiksu używa stacji rozrządowej (priorytety i nawiasy).

Zobacz też: stos.

Złożoność obliczeniowa

Opis, jak rośnie liczba kroków wraz z rozmiarem danych n. O(1) — stała, O(log n) — połowienie (binarne), O(n) — jedno przejście, O(n²) — pętla w pętli (proste sortowania).

Kod zwrotny

Wartość z funkcji oznaczająca powodzenie albo rodzaj błędu. Nie przerywa programu sama z siebie. Komunikat wypisuje main. Alternatywą jest wyjątek.

Zobacz też: wyjątek.

Szyfr Cezara

Przesunięcie liter o klucz z zakresu 0…25, z zawinięciem alfabetu. Znaki spoza a–z i A–Z zostają. Deszyfrowanie to przesunięcie w drugą stronę. Podstawienie wymienia litery według klucza, przestawienie zmienia tylko ich pozycje.

Schemat Hornera

Liczenie wielomianu od najwyższej potęgi: w = w * x + a[i]. Nie trzeba osobno liczyć kolejnych potęg x.

Bisekcja

Szukanie miejsca zerowego przez połowienie przedziału, na którego końcach funkcja ma różne znaki. Stop, gdy szerokość spadnie poniżej dokładności albo skończy się limit kroków.

Metoda szablonowa (Template Method)

Wzorzec: metoda w bazie ustala kolejność kroków, pochodna wypełnia krok wymienny. To nie jest szablon C++ (template).

Zobacz też: szablon.

Fasada

Jedna klasa z prostym wejściem zasłania kilka współpracujących elementów. Przykład: kalkulator liczy infiks, a klient nie woła operacji stosu.

Kompozyt

Liść i grupa mają ten sam interfejs. W wyrażeniu liczba i suma obie odpowiadają metodą wartosc(). Struktura może być zagnieżdżona.

Tablica

Wiele wartości jednego typu pod jedną nazwą, numerowanych od 0: int t[5] ma elementy t[0]…t[4]. Rozmiar stały. Do funkcji przekazujesz ją razem z rozmiarem.

Zobacz też: vector, wskaźnik.

Wskaźnik

Zmienna przechowująca adres innej zmiennej: int *p = &x;. *p to wartość spod adresu. Pusty wskaźnik to nullptr.

Zobacz też: pamięć dynamiczna, referencja.

C-string

Napis w stylu języka C: tablica char zakończona znakiem '\0'. Długość — strlen, porównanie — strcmp (nie ==). Zwykle wygodniejszy jest string.

Pamięć dynamiczna (new / delete)

Pamięć przydzielana w trakcie działania programu: new int[n]. Musisz ją oddać: new → delete, new[] → delete[]. Zgubiony adres to wyciek pamięci; użycie po delete — wskaźnik wiszący.

Zobacz też: wskaźnik.

Strumień

„Rura” na znaki między programem a klawiaturą, ekranem albo plikiem. cin (istream), cout (ostream), ifstream i ofstream z <fstream>. Plik sprawdzasz przez is_open().

Zobacz też: manipulator, cin i cout.

Manipulator

Element wkładany do strumienia, który zmienia sposób wypisywania: setw, setprecision, fixed, left, endl. Większość jest w <iomanip>.